07.10.2021 Ceny transferowe a COVID-19: wpływ pandemii na przygotowanie analizy porównawczej.

Niniejszy artykuł jest pierwszą publikacją z serii mającej na celu przybliżenie Rekomendacji Forum Cen Transferowych w zakresie wpływu pandemii COVID-19 na ceny transferowe polskich podatników, które zostały przyjęte podczas XIII Forum Cen Transferowych zorganizowanego 28 września 2021 r.

Enodo

Problematyczne obowiązki

Podmioty przygotowujące dokumentację cen transferowych są od kilku lat ciężko doświadczane zarówno przez ustawodawcę, jak i przez niezależne czynniki zewnętrzne. Nie dość, że podatnicy sporządzający dokumentację cen transferowych w zeszłym roku po raz pierwszy musieli zmierzyć się z formularzem TPR oraz z rozszerzonymi wymogami formalnymi, to te doświadczenia okażą się najprawdopodobniej niewystarczające do bezproblemowego przygotowania dokumentacji za 2020 rok.

Tak jak na każdą inną sferę życia prywatnego, społecznego oraz gospodarczego, pandemia koronawirusa miała wpływ również na ceny transferowe. Konieczność dostosowania grupowych rozliczeń do drastycznie zmieniających się rynkowych warunków, wysoka niestabilność biznesu w roku 2020 oraz brak praktyki w zakresie dokumentowania transakcji realizowanych w podobnych okolicznościach sprawia, że sporządzenie analiz cen transferowych jest wyjątkowo skomplikowane.

Problemy podatników potęguje fakt, że pomimo zbliżających się terminów na przygotowanie dokumentacji cen transferowych (31 grudnia to termin dla spółek, u których rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym), nadal nie zostały opracowane oficjalne wytyczne ministerstwa finansów, dające jakiekolwiek wskazówki dotyczące traktowania rynkowości transakcji w roku 2020. Na tę chwilę jedynym dokumentem wskazującym sugerowany sposób zarządzania tym problemem są Rekomendacje Forum Cen Transferowych (FCT). Nie stanowią one jednak źródła prawa, ani nie są wiążące dla organów. Są jednak zbiorem dobrych praktyk oraz wskazań, mających na celu umożliwienie podatnikom spełnienie obowiązków dokumentacyjnych przy zachowaniu wysokiej dokładności i odpowiedniej jakości. O istotności omawianych Rekomendacji FCT świadczy dodatkowo fakt, że w trakcie XIII FCT przedstawiciele resortu finansów zaznaczyli, że stanowią one dla Ministerstwa istotne wsparcie przy wypracowywaniu oficjalnych wytycznych.

Poniżej przedstawiamy pierwszą część najważniejszych Rekomendacji FCT. Grupa robocza odpowiadająca za ich przygotowanie stworzyła kompleksowe wytyczne, które powinny przysłużyć się podatnikom w wypełnieniu obowiązków z zakresu cen transferowych. W ramach przygotowanej przez nas serii artykułów, przybliżymy najważniejsze założenia tych rekomendacji.

Jak sporządzić analizę porównawczą?

Analiza porównawcza stanowi jeden z podstawowych elementów dokumentacji cen transferowych, a jej wyniki są wykorzystywane do określenia i weryfikacji rynkowego poziomu cen. Analizy obejmujące rok obrotowy, w którym wybuchła pandemia powinny uwzględniać tę sytuację. W tym artykule zebrano najważniejsze aspekty zawarte w Rekomendacjach FCT dotyczących wpływu pandemii na proces przygotowywania analizy porównawczej.

Jak wskazano w Rekomendacjach FCT, dotychczas obowiązujące ogólne zasady dotyczące sposobu przeprowadzania analiz są nadal wiążące. Powyższe oznacza, że przy tworzeniu próby porównawczej należy dążyć do określenia rynkowości w oparciu o możliwie najbardziej porównywalne dane. Porównywalne dane są rozumiane jako te, które charakteryzują się cechami, które można przypisać również analizowanej transakcji (np. podmioty zaangażowane w transakcję prowadzą działalność w tej samej branży, zbliżona skala działalności, porównywalny zakres prac, podobny rynek zbytu). Problemem może jednak okazać się określenie, jak pandemia wpłynęła na warunki realizacji transakcji i jak dowieść rynkowości stosowanych rozliczeń. Z pomocą przychodzą Rekomendacje FCT.

Podstawowym obowiązkiem podatnika, a jednocześnie punktem wyjścia do jakichkolwiek dalszych analiz jest ustalenie wpływu pandemii na trzy podstawowe obszary prowadzonej działalności gospodarczej: warunki realizacji transakcji kontrolowanej, ogólną sytuację podatnika oraz branżę, w której podatnik funkcjonuje. W przypadku, gdy pandemia wpłynęła na którykolwiek z badanych zakresów lub upłynął ustawowy termin ważności analizy (maksymalnie 3 lata), jej aktualizacja jest konieczna.

Dane wieloletnie czy dane roczne?

Co do zasady, analiza porównawcza powinna obejmować dane wieloletnie w celu łagodzenia wpływu cyklów koniunkturalnych, czy cyklów życia produktów. W przypadku transakcji, których warunki realizacji zostały zmienione w wyniku pandemii, trzeba rozważyć zastosowanie specjalnego podejścia. FCT proponuje kilka alternatywnych możliwości.

Jednym z rekomendowanych rozwiązań jest skorygowanie danych finansowych podatnika o wpływ pandemii i przyrównanie zaktualizowanego wyniku do zakresu wyznaczonego przez przygotowaną wcześniej (za lata 2017-2019) analizę porównawczą. Alternatywnym rozwiązaniem będzie modyfikacja danych finansowych podmiotów ujętych w analizie o wpływ pandemii na podstawie dostępnych danych za okres pandemii.

W Rekomendacjach FCT podkreślana jest istotność danych wewnętrznych jako tych, które gwarantują najwyższą porównywalność próby. Wykorzystanie danych wewnętrznych umożliwia podatnikowi uzyskanie najbardziej szczegółowych i porównywalnych danych ukazujących wpływ pandemii. W przypadku istotnych wad porównywalności (np. różnic w wolumenie) uniemożliwiających wykorzystanie tych danych w analizie porównawczej, FCT rekomenduje, aby dane te wykorzystać jako element wspierający uzasadnienie rynkowego charakteru transakcji kontrolowanej.

Jak wskazano, podatnik może wykorzystać przeprowadzoną wcześniej (najbardziej aktualną) analizę porównawczą, obejmującą dane za lata 2017-2019 jako podstawę badania rynkowości rozliczeń. Następnie, taka analiza powinna zostać rozszerzona o dane z okresu objętego pandemią, jak tylko takie dane będą dostępne.

Jak podano w Rekomendacjach FCT, pandemia jest zdarzeniem wyjątkowym, które ciężko porównać do wcześniej występujących kryzysów gospodarczych. Nie jest więc zalecane korzystanie jedynie z danych z poprzednich kryzysów przy przeprowadzaniu analiz. Co prawda, takie dane mogą zostać wykorzystane jako uzupełnienie analizy, jednak nie stanowią odrębnego, niezależnego badania.

Kryterium geograficzne

Z istotnych zmian należy wskazać zachętę do opierania się na danych pochodzących z kraju, w którym siedzibę ma badany podmiot. Jest to uzasadnione faktem występowania istotnych różnic w przebiegu pandemii oraz stosowanych środków zapobiegania rozprzestrzeniania się wirusa (obostrzenia) czy oferowanego wsparcia (tarcze). Z uwagi na odmienne strategie zarządzania kryzysem przez różne rządy, wyniki ekonomiczne osiągane przez podmioty funkcjonujące w różnych jurysdykcjach mogą różnić się, przez co nie będą mogły zostać uznane za porównywalne.

Jednocześnie należy mieć na uwadze globalny charakter pandemii. Fakt jej międzynarodowego przebiegu sprawia, że dane pochodzące z innych krajów nie powinny być odrzucone jedynie po kryterium geograficznym. Zgodnie z brzmieniem Rekomendacji FCT, najważniejszym aspektem jest zapewnienie porównywalności próby porównawczej. Tak jak dotychczas, jeśli możliwym jest stworzenie grupy porównawczej o wysokim podobieństwie wykorzystując dane dotyczących transakcji realizowanych poza rynkiem Polskim, nie ma jednoznacznego powodu do ich odrzucenia.

Przedział wyników

Dodatkowo, Rekomendacje FCT wskazują, że pod warunkiem spełnienia podstawowej zasady stworzenia grupy porównawczej o wysokiej porównywalności zasadnym będzie zastosowanie pełnego przedziału. Co ważne, rozszerzenie wyników analizy z powszechnie stosowanego przedziału międzykwartylowego do przedziału pełnego może być dokonane tylko wtedy, gdy standardowe warunki uprawniające do zastosowania takiego podejścia zostaną spełnione. Konieczność zastosowania pełnego przedziału może wynikać m.in. z niedostatecznej liczebności próby, niepozwalającej tym samym na wyliczenie wartości poszczególnych kwartyli. Możliwość zastosowania przedziału pełnego jest kontynuacją wcześniej obowiązujących wytycznych dotyczących zastosowania miar statystycznych w analizach.

W Rekomendacjach FCT często podkreśla się konieczność zwiększenia indywidualnego podejścia, zarówno ze strony podatników, jak i organów. Na ten moment ciągły brak oficjalnych wytycznych ze strony ustawodawcy nie napawa jednak nadzieją na postulowaną zmianę podejścia na przyjaźniejsze dla podatników. Na FCT, które odbyło się 28.09.2021 r. został wystosowany postulat do Ministerstwa Finansów, aby kontrole cen transferowych odbywały się nie wcześniej, niż w momencie dostępu do danych porównawczych za rok 2020. Umożliwiłoby to podatnikom przeprowadzenie uzupełniających analiz i definitywne potwierdzenie rynkowości stosowanych przez nich cen. Jednak na rozpatrzenie tego postulatu jak i na oficjalne stanowisko Ministerstwa Finansów trzeba nadal czekać.

Agata Bejda, Senior Analyst w Enodo Advisors

Pozostałe aktualności

23.11.2021

Onkoodpowiedzialni: listopad pod znakiem problemów zdrowotnych mężczyzn

Kolejna odsłona akcji #ONKOODPOWIEDZIALNI, którą dumnie wspieramy jako partnerzy tego przedsięwzięcia, poświęcona jest profilaktyce, diagnostyce i leczeniu raka gruczołu krokowego i raka jąder. 

Enodo
21.10.2021

Ceny transferowe a COVID-19: co dalej z APA?

W poprzednim artykule przedstawiliśmy Rekomendacje FCT w zakresie alokacji strat oraz kosztów nadzwyczajnych, a także traktowania wsparcia antykryzysowego. Kolejnym istotnym tematem, z którym muszą zmierzyć się polscy podatnicy, jest kwestia aktualności uprzednich porozumień cenowych (APA) w czasach pandemii COVID-19. W niniejszym artykule przedstawiamy główne wnioski dotyczące tego tematu wynikające z prac Forum Cen Transferowych, działającego przy Ministerstwie Finansów.

Enodo
24.09.2021

Kolejne zmiany w przepisach o cenach transferowych – projekt ustawy w Sejmie!

Polski Ład to wciąż gorący temat, również w obszarze cen transferowych! Ostatnio w dwóch artykułach na naszej stronie internetowej opisywaliśmy pozytywne i negatywne dla polskich podatników propozycje zmian w przepisach dotyczących cen transferowych. Artykuły te były oparte o projekt zmian w przepisach o cenach transferowych, który trafiły do prekonsultacji. Dzisiaj wiemy już jak wygląd projekt przepisów, który trafił do Sejmu.

Enodo
27.05.2021

Webinarium: VAT a kary umowne i odszkodowania w branży budowlanej

Serdecznie zapraszamy na bezpłatne szkolenie poświęcone tematyce opodatkowania VAT-em kar umownych i odszkodowań w branży budowlanej. Z naszych obserwacji wynika, że zagadnienie to budzi wiele wątpliwości i praktycznych problemów, dlatego w trakcie spotkania omówimy nie tylko aspekty prawne, ale przede wszystkim skoncentrujemy się praktycznych przypadkach.

Enodo
04.05.2021

Komu opłaca się pozostanie w spółce komandytowej – cz. 2

Objęcie spółki komandytowej opodatkowaniem CIT spowodowało ożywiony ruch na rynku restrukturyzacji spółek komandytowych (o zmianach pisaliśmy w I cz. artykułu). Wielu wspólników z obawy przed podwójnym opodatkowaniem zysków wypracowanych przez spółkę, stara się zrestrukturyzować swoją działalność. Są jednak i tacy, dla których optymalnym rozwiązaniem może okazać się kontynuacja działalności w dotychczasowej formie.

Enodo
08.04.2021

Webinarium: STRATEGIA PODATKOWA 2021. Jak się przygotować?

Serdecznie zapraszamy na webinarium poświęcone sporządzaniu i publikowaniu informacji o realizowanej strategii podatkowej. Przepisy, które weszły w życie 1 stycznia br. nałożyły na dużych podatników obowiązek raportowania, i to już za ubiegły, tj. 2020 rok.

Enodo
25.02.2021

Ceny transferowe, cz. 2 – rozliczenia za 2021 r.

W poprzednim artykule wskazaliśmy na co zwrócić uwagę w kontekście rozliczeń z podmiotami powiązanymi, dotyczących ubiegłego roku. W tej części przybliżamy najważniejsze zmiany w przepisach z zakresu cen transferowych, które weszły w życie w styczniu 2021 r.

Enodo
03.11.2020

Konfiskata prewencyjna: udowodnij własną „niewinność”

Jak wynika z pierwszej części artykułu o konfiskacie prewencyjnej, planowane rozwiązanie z jednej strony wpisuje się w pewien trend zmian w przepisach karnych i karno-skarbowych, stanowiąc niejako domknięcie systemu konfiskaty. Z drugiej strony, ten nowy instrument mający  przeciwdziałać ukrywaniu majątku pochodzącego z przestępstwa, może zawierać rozwiązania, które będą trudne do pogodzenia z podstawowymi zasadami praworządności oraz standardami ochrony podstawowych praw i wolności konstytucyjnych jednostki.

Enodo
23.10.2020

SLIM VAT: nowe zasady ujmowania faktur korygujących

Jednym z rozwiązań upraszczających rozliczenia VAT w projekcie SLIM VAT[1] jest zmiana zasad ujmowania faktur korygujących zmniejszających oraz wprowadzenie do ustawy zasad ujmowania korekt zwiększających.

Enodo