28.05.2021 Pułapki w VAT przy karach umownych w branży budowlanej

Realizacja projektów budowlanych nie zawsze przebiega zgodnie z złożeniami. Wpływ na to ma wiele czynników, z którymi muszą mierzyć się zarówno wykonawcy, jak i inwestorzy. Rosnące ceny materiałów budowlanych lub ograniczony dostęp do nich, brak wykwalifikowanej kadry, opóźnienia podwykonawców czy też błędy w dokumentacji, to chleb powszedni przy realizacji kontraktów budowlanych. Jak ograniczyć zatem ryzyko prawno-podatkowe przy kontraktach budowlanych?

Enodo

Kluczowe jest właściwe skontrowanie umowy o świadczenie usług budowlanych. Taki kontrakt powinien szczegółowo określać m.in. zakres robót i sposób wynagradzania, terminy realizacji prac, model postępowania w sytuacji stwierdzenia wad i zgłoszenia zastrzeżeń, zasady współdziałania inwestora z wykonawcą oraz postanowienia dotyczące kar umownych. Te ostatnie mają dwie podstawowe funkcje: prewencyjną i zabezpieczającą. Dzięki nim możemy mobilizować do działania, ale i ograniczyć straty.   

Kary umowne: na co należy zwrócić uwagę?

Kary umowne można zastrzec na wypadek wystąpienia różnych okoliczności. Najczęstszym przypadkiem jest zwłoka lub opóźnienie w realizacji inwestycji. Kary umowne często przewiduje się w sytuacji ach opóźnień w rozpoczęciu lub zakończeniu prac budowlanych, nieuzasadnionego ich przerwania, czy nieterminowego usuwania stwierdzonych wad i usterek. Standardem są kary umowne zastrzeżone na okoliczność  uchybień w stosowaniu nieodpowiednich materiałów, czy też wykonywania prac przez podwykonawców niezgłoszonych inwestorowi.

VAT o którym zapominamy

Precyzyjne i przemyślane zapisy dotyczące kar umownych mają jeszcze inny, ważny aspekt. Chodzi o kwestię, o której często zapominamy, a która niejednokrotnie wraca, gdy dochodzi do zapłaty kar, a mianowicie o podatek VAT.

Warto bowiem pamiętać, że nie wszystkie płatności, które zastrzegane są jako kary umowne lub odszkodowania, są wyłączone z zakresu opodatkowania VAT. Przykładów jest wiele, jak choćby przedwczesne rozwiązanie umowy najmu lub umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych. 

Brak definicji i konieczność bazowania na orzecznictwie, powodują liczne problemy ze stwierdzeniem, czy dana kara lub odszkodowanie powinno podlegać opodatkowaniu VAT, czy nie. Z pomocą przychodzi tutaj orzecznictwo dotyczące podstawowych zasad funkcjonowania VAT, ale te nie zawsze da się je zastosować w praktyce.

Decyzja o tym, czy dana kara lub odszkodowanie są opodatkowane VAT jest niezwykle ważna, gdyż mówimy o dodatkowych 8% lub 23% jej wartości.

Kary umowne to nie tylko problem płacącego

Warto zwrócić uwagę na to, że kwestia opodatkowania VAT dotyczy zarówno podmiotu otrzymującego, jak i wypłacającego karę. Otrzymujący takie świadczenie musi bowiem upewnić się, czy będzie on zobowiązany do zapłaty VAT do urzędu skarbowego, ale - co niejednokrotnie ważniejsze - musi wiedzieć, ile mu zostanie w kieszeni, jeśli okaże się, że jego kontrahent w ogóle nie będzie chciał zapłacić tego podatku.

Perspektywa kontrahenta jest bowiem zupełnie inna. Nie dość, że musi zapłacić karę, to może mieć jeszcze dodatkowy problem z odzyskaniem VAT z urzędu skarbowego. Wynika to z konstrukcji przepisów o tym podatku, które jednoznacznie zakazują odliczenia z transakcji zwolnionych z opodatkowania, czy też z wyłączonych z zakresu VAT. W rezultacie, pomimo zapłaty kwoty brutto, nie jest takie oczywiste, że płacący będzie uprawniony do odliczenia kwoty VAT.

Uprzedźmy fakty

Chcąc uniknąć opisanych wyżej wątpliwości, warto już na etapie projektowania i zawierania kontraktów budowlanych, brać pod uwagę kwestię opodatkowania VAT-em kar umownych i odszkodowań. Dlatego proces ten powinien być jednak poprzedzony szczegółową analizą, nie tylko dotyczącą aspektów prawnych, ale również kwestii opodatkowania VAT takich świadczeń.

Szkolenie on-line

Więcej na temat pułapek w VAT przy karach umownych w branży budowlanej opowiemy już 10 czerwca podczas webinarium: "VAT a kary umowne i odszkodowania w branży budowlanej".

Tomasz Kowalczyk, doradca podatkowy, Senior Manager w Enodo Advisors. Posiada wieloletnie doświadczenie z zakresu podatku od towarów i usług zdobyte podczas realizacji różnorodnych projektów dla podmiotów polskich oraz międzynarodowych korporacji. Prowadzi szkolenia z zakresu podatku VAT, jest również autorem artykułów i komentarzy z tej tematyki. 

Pozostałe aktualności

09.01.2023

KSeF 2024: czas na analizę merytoryczną schemy nowej faktury!

1 grudnia 2022 r. został opublikowany projekt ustawy wprowadzającej obligatoryjny Krajowy System e-Faktur (KSeF) z dniem 1 stycznia 2024 r. (o publikacji projektu ustawy pisaliśmy już tutaj i tutaj). Od 1 stycznia 2022 r. KSeF funkcjonuje już jako opcja fakultatywna, umożliwiająca podatnikom testowanie nowego rozwiązania. Nowa formuła z jednej strony polega na łączeniu się z centralną bazą MF za pomocą interfejsowego oprogramowania, co w praktyce będzie wiązało się z koniecznością integracji używanego systemu księgowego z KSeF. Z drugiej zaś strony wprowadzony zostaje nowy format faktury (ustrukturyzowanej).

Enodo
01.12.2022

KSeF 2024: uwaga na sankcje!

Na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego został opublikowany projekt ustawy dotyczący obligatoryjnego korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur. Rozpoczynamy cykl artykułów, w których szczegółowo omówimy kwestie wynikające z projektu. Na ten moment chcielibyśmy zwrócić Państwa uwagę na sankcje związane z niewdrożeniem lub nieprawidłowym korzystaniem z KSeF przez podatników VAT.

Enodo
18.11.2022

MF uwzględniło nasze postulaty w Objaśnieniach podatkowych dotyczących grup VAT

Ministerstwo Finansów opublikowało długo oczekiwane Objaśnienia podatkowe w zakresie grup VAT. Projekt tego dokumentu nie rozwiązywał ówczesnych problemów, a na dodatek przyniósł kolejne wątpliwości (częściowo pisaliśmy o nich tutaj). Wydanie finalnej wersji Objaśnień zostało poprzedzone konsultacjami podatkowymi, w których wzięliśmy udział. Z satysfakcją informujemy, że wiele ze zgłoszonych przez nas w tej procedurze uwag zostało uwzględnionych. W artykule omawiamy najważniejsze z nich.

Enodo
14.11.2022

Rozliczenia w ramach konsorcjum nie podlegają opodatkowaniu VAT

Jak sygnalizowaliśmy w naszym poprzednim artykule [link], stanowisko organów podatkowych w kwestii oceny skutków podatkowych wynikających z przepływów finansowych pomiędzy konsorcjantami, w związku z realizacją wspólnego przedsięwzięcia, jest niejednolite. Dzisiaj przestawiamy rozstrzygnięcie odmienne od tego, które opisywaliśmy tydzień temu, mimo że podjęte na gruncie zbliżonych okoliczności faktycznych.

Enodo
19.10.2022

Czy uchwała NSA rozwiąże problemy interpretacyjne dotyczące stosowania przepisów zawieszających terminy przewidziane w art. 15zzr ustawy covidowej?

W jednym z niedawnych wpisów na naszym blogu poruszaliśmy kwestię możliwego zawieszenia biegu terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych wskutek zastosowania art. 15zzr ustawy covidowej. Okazuje się, że to zagadnienie może doczekać się rozstrzygnięcia na poziomie poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Enodo
20.06.2022

Związek usługi budowlanej z nieruchomością a miejsce opodatkowania VAT

W naszym ostatnim artykule zasygnalizowaliśmy trudności związane z ustaleniem miejsca świadczenia usług. Dzisiaj przedstawiamy praktyczne wskazówki pomocne w ustaleniu związku usługi z nieruchomością, a w konsekwencji miejsca opodatkowania VAT.

Enodo
14.04.2022

TSUE: korzystna interpretacja pojęcia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej dla potrzeb VAT

Wydane kilka dni temu orzeczenie TSUE[1] może być bardzo ważne dla praktyki podatkowej w zakresie VAT w Polsce. Dotyczyło ono bowiem wysoce spornej kwestii: jak należy właściwie interpretować dla potrzeb VAT pojęcie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Enodo
04.02.2022

Ulepszania Polskiego Ładu ciąg dalszy. Sejm uchwalił nowelizację ustawy o PIT

Uchwalona 27 stycznia br. nowelizacja[1] przewiduje m.in. wdrożenie mechanizmu zaniechania poboru zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych znanego już z budzącego wiele kontrowersji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 stycznia 2022 r.  Czy ustawa ostatecznie zniweluje wątpliwości powstające u płatników rozliczających wynagrodzenia swoich pracowników?

Enodo
29.12.2021

Interpretacja ogólna MF: zwolnienie jest, ale nie wiadomo kto może z niego skorzystać

Minister Finansów potwierdził[1], że przewidziane w ustawie o CIT zwolnienie z opodatkowania dywidendy otrzymywanej przez spółki (tzw. parent-subsidiary) może być stosowane także do dywidend wypłacanych przez spółki jawne i komandytowe. Niestety nadal pozostają wątpliwości co do tego, w jaki sposób ustalić grono podatników uprawnionych do zwolnienia.

Enodo
23.11.2021

Onkoodpowiedzialni: listopad pod znakiem problemów zdrowotnych mężczyzn

Kolejna odsłona akcji #ONKOODPOWIEDZIALNI, którą dumnie wspieramy jako partnerzy tego przedsięwzięcia, poświęcona jest profilaktyce, diagnostyce i leczeniu raka gruczołu krokowego i raka jąder. 

Enodo
21.10.2021

Ceny transferowe a COVID-19: co dalej z APA?

W poprzednim artykule przedstawiliśmy Rekomendacje FCT w zakresie alokacji strat oraz kosztów nadzwyczajnych, a także traktowania wsparcia antykryzysowego. Kolejnym istotnym tematem, z którym muszą zmierzyć się polscy podatnicy, jest kwestia aktualności uprzednich porozumień cenowych (APA) w czasach pandemii COVID-19. W niniejszym artykule przedstawiamy główne wnioski dotyczące tego tematu wynikające z prac Forum Cen Transferowych, działającego przy Ministerstwie Finansów.

Enodo
24.09.2021

Kolejne zmiany w przepisach o cenach transferowych – projekt ustawy w Sejmie!

Polski Ład to wciąż gorący temat, również w obszarze cen transferowych! Ostatnio w dwóch artykułach na naszej stronie internetowej opisywaliśmy pozytywne i negatywne dla polskich podatników propozycje zmian w przepisach dotyczących cen transferowych. Artykuły te były oparte o projekt zmian w przepisach o cenach transferowych, który trafiły do prekonsultacji. Dzisiaj wiemy już jak wygląd projekt przepisów, który trafił do Sejmu.

Enodo
27.05.2021

Webinarium: VAT a kary umowne i odszkodowania w branży budowlanej

Serdecznie zapraszamy na bezpłatne szkolenie poświęcone tematyce opodatkowania VAT-em kar umownych i odszkodowań w branży budowlanej. Z naszych obserwacji wynika, że zagadnienie to budzi wiele wątpliwości i praktycznych problemów, dlatego w trakcie spotkania omówimy nie tylko aspekty prawne, ale przede wszystkim skoncentrujemy się praktycznych przypadkach.

Enodo
04.05.2021

Komu opłaca się pozostanie w spółce komandytowej – cz. 2

Objęcie spółki komandytowej opodatkowaniem CIT spowodowało ożywiony ruch na rynku restrukturyzacji spółek komandytowych (o zmianach pisaliśmy w I cz. artykułu). Wielu wspólników z obawy przed podwójnym opodatkowaniem zysków wypracowanych przez spółkę, stara się zrestrukturyzować swoją działalność. Są jednak i tacy, dla których optymalnym rozwiązaniem może okazać się kontynuacja działalności w dotychczasowej formie.

Enodo
08.04.2021

Webinarium: STRATEGIA PODATKOWA 2021. Jak się przygotować?

Serdecznie zapraszamy na webinarium poświęcone sporządzaniu i publikowaniu informacji o realizowanej strategii podatkowej. Przepisy, które weszły w życie 1 stycznia br. nałożyły na dużych podatników obowiązek raportowania, i to już za ubiegły, tj. 2020 rok.

Enodo
25.02.2021

Ceny transferowe, cz. 2 – rozliczenia za 2021 r.

W poprzednim artykule wskazaliśmy na co zwrócić uwagę w kontekście rozliczeń z podmiotami powiązanymi, dotyczących ubiegłego roku. W tej części przybliżamy najważniejsze zmiany w przepisach z zakresu cen transferowych, które weszły w życie w styczniu 2021 r.

Enodo
03.11.2020

Konfiskata prewencyjna: udowodnij własną „niewinność”

Jak wynika z pierwszej części artykułu o konfiskacie prewencyjnej, planowane rozwiązanie z jednej strony wpisuje się w pewien trend zmian w przepisach karnych i karno-skarbowych, stanowiąc niejako domknięcie systemu konfiskaty. Z drugiej strony, ten nowy instrument mający  przeciwdziałać ukrywaniu majątku pochodzącego z przestępstwa, może zawierać rozwiązania, które będą trudne do pogodzenia z podstawowymi zasadami praworządności oraz standardami ochrony podstawowych praw i wolności konstytucyjnych jednostki.

Enodo
23.10.2020

SLIM VAT: nowe zasady ujmowania faktur korygujących

Jednym z rozwiązań upraszczających rozliczenia VAT w projekcie SLIM VAT[1] jest zmiana zasad ujmowania faktur korygujących zmniejszających oraz wprowadzenie do ustawy zasad ujmowania korekt zwiększających.

Enodo