28.05.2021 Pułapki w VAT przy karach umownych w branży budowlanej

Realizacja projektów budowlanych nie zawsze przebiega zgodnie z złożeniami. Wpływ na to ma wiele czynników, z którymi muszą mierzyć się zarówno wykonawcy, jak i inwestorzy. Rosnące ceny materiałów budowlanych lub ograniczony dostęp do nich, brak wykwalifikowanej kadry, opóźnienia podwykonawców czy też błędy w dokumentacji, to chleb powszedni przy realizacji kontraktów budowlanych. Jak ograniczyć zatem ryzyko prawno-podatkowe przy kontraktach budowlanych?

Enodo

Kluczowe jest właściwe skontrowanie umowy o świadczenie usług budowlanych. Taki kontrakt powinien szczegółowo określać m.in. zakres robót i sposób wynagradzania, terminy realizacji prac, model postępowania w sytuacji stwierdzenia wad i zgłoszenia zastrzeżeń, zasady współdziałania inwestora z wykonawcą oraz postanowienia dotyczące kar umownych. Te ostatnie mają dwie podstawowe funkcje: prewencyjną i zabezpieczającą. Dzięki nim możemy mobilizować do działania, ale i ograniczyć straty.   

Kary umowne: na co należy zwrócić uwagę?

Kary umowne można zastrzec na wypadek wystąpienia różnych okoliczności. Najczęstszym przypadkiem jest zwłoka lub opóźnienie w realizacji inwestycji. Kary umowne często przewiduje się w sytuacji ach opóźnień w rozpoczęciu lub zakończeniu prac budowlanych, nieuzasadnionego ich przerwania, czy nieterminowego usuwania stwierdzonych wad i usterek. Standardem są kary umowne zastrzeżone na okoliczność  uchybień w stosowaniu nieodpowiednich materiałów, czy też wykonywania prac przez podwykonawców niezgłoszonych inwestorowi.

VAT o którym zapominamy

Precyzyjne i przemyślane zapisy dotyczące kar umownych mają jeszcze inny, ważny aspekt. Chodzi o kwestię, o której często zapominamy, a która niejednokrotnie wraca, gdy dochodzi do zapłaty kar, a mianowicie o podatek VAT.

Warto bowiem pamiętać, że nie wszystkie płatności, które zastrzegane są jako kary umowne lub odszkodowania, są wyłączone z zakresu opodatkowania VAT. Przykładów jest wiele, jak choćby przedwczesne rozwiązanie umowy najmu lub umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych. 

Brak definicji i konieczność bazowania na orzecznictwie, powodują liczne problemy ze stwierdzeniem, czy dana kara lub odszkodowanie powinno podlegać opodatkowaniu VAT, czy nie. Z pomocą przychodzi tutaj orzecznictwo dotyczące podstawowych zasad funkcjonowania VAT, ale te nie zawsze da się je zastosować w praktyce.

Decyzja o tym, czy dana kara lub odszkodowanie są opodatkowane VAT jest niezwykle ważna, gdyż mówimy o dodatkowych 8% lub 23% jej wartości.

Kary umowne to nie tylko problem płacącego

Warto zwrócić uwagę na to, że kwestia opodatkowania VAT dotyczy zarówno podmiotu otrzymującego, jak i wypłacającego karę. Otrzymujący takie świadczenie musi bowiem upewnić się, czy będzie on zobowiązany do zapłaty VAT do urzędu skarbowego, ale - co niejednokrotnie ważniejsze - musi wiedzieć, ile mu zostanie w kieszeni, jeśli okaże się, że jego kontrahent w ogóle nie będzie chciał zapłacić tego podatku.

Perspektywa kontrahenta jest bowiem zupełnie inna. Nie dość, że musi zapłacić karę, to może mieć jeszcze dodatkowy problem z odzyskaniem VAT z urzędu skarbowego. Wynika to z konstrukcji przepisów o tym podatku, które jednoznacznie zakazują odliczenia z transakcji zwolnionych z opodatkowania, czy też z wyłączonych z zakresu VAT. W rezultacie, pomimo zapłaty kwoty brutto, nie jest takie oczywiste, że płacący będzie uprawniony do odliczenia kwoty VAT.

Uprzedźmy fakty

Chcąc uniknąć opisanych wyżej wątpliwości, warto już na etapie projektowania i zawierania kontraktów budowlanych, brać pod uwagę kwestię opodatkowania VAT-em kar umownych i odszkodowań. Dlatego proces ten powinien być jednak poprzedzony szczegółową analizą, nie tylko dotyczącą aspektów prawnych, ale również kwestii opodatkowania VAT takich świadczeń.

Szkolenie on-line

Więcej na temat pułapek w VAT przy karach umownych w branży budowlanej opowiemy już 10 czerwca podczas webinarium: "VAT a kary umowne i odszkodowania w branży budowlanej".

Tomasz Kowalczyk, doradca podatkowy, Senior Manager w Enodo Advisors. Posiada wieloletnie doświadczenie z zakresu podatku od towarów i usług zdobyte podczas realizacji różnorodnych projektów dla podmiotów polskich oraz międzynarodowych korporacji. Prowadzi szkolenia z zakresu podatku VAT, jest również autorem artykułów i komentarzy z tej tematyki. 

Pozostałe aktualności

21.10.2021

Ceny transferowe a COVID-19: co dalej z APA?

W poprzednim artykule przedstawiliśmy Rekomendacje FCT w zakresie alokacji strat oraz kosztów nadzwyczajnych, a także traktowania wsparcia antykryzysowego. Kolejnym istotnym tematem, z którym muszą zmierzyć się polscy podatnicy, jest kwestia aktualności uprzednich porozumień cenowych (APA) w czasach pandemii COVID-19. W niniejszym artykule przedstawiamy główne wnioski dotyczące tego tematu wynikające z prac Forum Cen Transferowych, działającego przy Ministerstwie Finansów.

Enodo
24.09.2021

Kolejne zmiany w przepisach o cenach transferowych – projekt ustawy w Sejmie!

Polski Ład to wciąż gorący temat, również w obszarze cen transferowych! Ostatnio w dwóch artykułach na naszej stronie internetowej opisywaliśmy pozytywne i negatywne dla polskich podatników propozycje zmian w przepisach dotyczących cen transferowych. Artykuły te były oparte o projekt zmian w przepisach o cenach transferowych, który trafiły do prekonsultacji. Dzisiaj wiemy już jak wygląd projekt przepisów, który trafił do Sejmu.

Enodo
27.05.2021

Webinarium: VAT a kary umowne i odszkodowania w branży budowlanej

Serdecznie zapraszamy na bezpłatne szkolenie poświęcone tematyce opodatkowania VAT-em kar umownych i odszkodowań w branży budowlanej. Z naszych obserwacji wynika, że zagadnienie to budzi wiele wątpliwości i praktycznych problemów, dlatego w trakcie spotkania omówimy nie tylko aspekty prawne, ale przede wszystkim skoncentrujemy się praktycznych przypadkach.

Enodo
04.05.2021

Komu opłaca się pozostanie w spółce komandytowej – cz. 2

Objęcie spółki komandytowej opodatkowaniem CIT spowodowało ożywiony ruch na rynku restrukturyzacji spółek komandytowych (o zmianach pisaliśmy w I cz. artykułu). Wielu wspólników z obawy przed podwójnym opodatkowaniem zysków wypracowanych przez spółkę, stara się zrestrukturyzować swoją działalność. Są jednak i tacy, dla których optymalnym rozwiązaniem może okazać się kontynuacja działalności w dotychczasowej formie.

Enodo
08.04.2021

Webinarium: STRATEGIA PODATKOWA 2021. Jak się przygotować?

Serdecznie zapraszamy na webinarium poświęcone sporządzaniu i publikowaniu informacji o realizowanej strategii podatkowej. Przepisy, które weszły w życie 1 stycznia br. nałożyły na dużych podatników obowiązek raportowania, i to już za ubiegły, tj. 2020 rok.

Enodo
25.02.2021

Ceny transferowe, cz. 2 – rozliczenia za 2021 r.

W poprzednim artykule wskazaliśmy na co zwrócić uwagę w kontekście rozliczeń z podmiotami powiązanymi, dotyczących ubiegłego roku. W tej części przybliżamy najważniejsze zmiany w przepisach z zakresu cen transferowych, które weszły w życie w styczniu 2021 r.

Enodo
03.11.2020

Konfiskata prewencyjna: udowodnij własną „niewinność”

Jak wynika z pierwszej części artykułu o konfiskacie prewencyjnej, planowane rozwiązanie z jednej strony wpisuje się w pewien trend zmian w przepisach karnych i karno-skarbowych, stanowiąc niejako domknięcie systemu konfiskaty. Z drugiej strony, ten nowy instrument mający  przeciwdziałać ukrywaniu majątku pochodzącego z przestępstwa, może zawierać rozwiązania, które będą trudne do pogodzenia z podstawowymi zasadami praworządności oraz standardami ochrony podstawowych praw i wolności konstytucyjnych jednostki.

Enodo
23.10.2020

SLIM VAT: nowe zasady ujmowania faktur korygujących

Jednym z rozwiązań upraszczających rozliczenia VAT w projekcie SLIM VAT[1] jest zmiana zasad ujmowania faktur korygujących zmniejszających oraz wprowadzenie do ustawy zasad ujmowania korekt zwiększających.

Enodo