22.10.2020 Konfiskata prewencyjna czyli udowodnij, że nie jesteś wielbłądem

W najbliższym czasie do wykazu prac legislacyjnych KPRM ma trafić ustawa wprowadzająca tzw. konfiskatę prewencyjną. Projekt ustawy nie ujrzał jeszcze światła dziennego, a już budzi wiele obaw i kontrowersji. Jeśli konfiskata prewencyjna wejdzie w życie, obowiązkiem obywatela będzie dowodzenie legalności pochodzenia swojego majątku i to na wiele lat wstecz.

Enodo

Zgodnie z nieoficjalnymi informacjami, instrument zwany powszechnie „konfiskatą prewencyjną” ma być de facto konfiskatą in rem – tzn. przepadkiem skierowanym przeciwko rzeczy (przepadkiem mienia pochodzącego z przestępstwa). Projekt nie jest nowy – pojawił się w trakcie prac prowadzonych kilka lat temu nad konfiskatą rozszerzoną. Natomiast jest to rozwiązanie nowatorskie, które nie posiada pierwowzoru w polskim systemie prawnym. Konfiskata in rem ma być w założeniu instytucją prawną pozwalającą na zajęcie, a następnie przejęcie, mienia osób trzecich (które mają związek z osobą podejrzaną), bez konieczności wykazania przez organ procesowy, że majątek osoby trzeciej ma związek z przestępczą działalnością zarzucaną podejrzanemu.

Skutki konfiskaty prewencyjnej

Przekładając to na realia życia społeczno-gospodarczego w przypadku, gdy osoba, która utrzymywała kontakt lub pozostawała w jakiejkolwiek relacji, w tym gospodarczej,  z – jak się później może okazać – osobą podejrzaną, może zostać narażona na obowiązek wykazania pochodzenia swojego majątku nabytego w dłuższym okresie czasu.
W tym zakresie ciężar udowodnienia legalności pochodzenia mienia będzie ciążył na właścicielu, natomiast konsekwencją niewykazania legalności zgromadzonego majątku będzie jego konfiskata/przepadek, jako mienia pochodzącego z przestępstwa. Będzie to możliwe w sytuacji, gdy wobec właściciela majątku nie będzie się toczyło jakiekolwiek postępowanie karne lub karne skarbowe.

Oczywiście o zajęciu, a następnie o przepadku majątku osoby trzeciej ma decydować sąd na wniosek organów ścigania, natomiast należy pamiętać, że w swoim założeniu konfiskata prewencyjna ma stanowić uzupełnienie obecnie obowiązującej konfiskaty rozszerzonej. Konfiskata rozszerzona przewiduje natomiast, że mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa, uważa się za korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa, a tym samym podlega ono przepadkowi. Jeśli zaś to mienie zostało przeniesione na osobę trzecią pod jakimkolwiek tytułem, to takie mienie także podlega przepadkowi. A zatem, jeżeli ww. rozwiązanie zostanie zastosowane przy konfiskacie in rem, osoba trzecia może zostać zmuszona do udowodnienia legalności pochodzenia swojego majątku na kilkadziesiąt lat wstecz!

Należy się liczyć z tym, że przepisy o konfiskacie prewencyjnej będą stosowane również do postępowań dotyczących czynów popełnionych przed dniem wejścia w życie tych przepisów. Wydaje się, że w wielu przypadkach upływ czasu uniemożliwi udowodnienie legalności zgromadzonego majątku, zwłaszcza, że obowiązki te będą daleko wykraczać poza standard staranności, który należy zachować na gruncie przepisów prawa podatkowego.

Może się okazać, że w praktyce właściciel nie będzie miał możliwości obalenia domniemania, że majątek pochodzi z przestępstwa. W niezamierzony sposób uderzy to w osoby posiadające majątek z legalnych źródeł, jak również takie, które podczas obrony przed przepadkiem będą uciekały się do wykazania pochodzenia źródeł finansowych, które uprzednio nie zostały odpowiednio zaraportowane do organów podatkowych.

O obronie przed konfiskatą oraz pułapkach prawa podatkowego z tym związanych będzie mowa w kolejnych artykułach o konfiskacie in rem.

Andrzej Wapowski, Radca prawny, Senior Associate w ENODO Advisors. 

Pozostałe aktualności

20.06.2022

Związek usługi budowlanej z nieruchomością a miejsce opodatkowania VAT

W naszym ostatnim artykule zasygnalizowaliśmy trudności związane z ustaleniem miejsca świadczenia usług. Dzisiaj przedstawiamy praktyczne wskazówki pomocne w ustaleniu związku usługi z nieruchomością, a w konsekwencji miejsca opodatkowania VAT.

Enodo
14.04.2022

TSUE: korzystna interpretacja pojęcia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej dla potrzeb VAT

Wydane kilka dni temu orzeczenie TSUE[1] może być bardzo ważne dla praktyki podatkowej w zakresie VAT w Polsce. Dotyczyło ono bowiem wysoce spornej kwestii: jak należy właściwie interpretować dla potrzeb VAT pojęcie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Enodo
04.02.2022

Ulepszania Polskiego Ładu ciąg dalszy. Sejm uchwalił nowelizację ustawy o PIT

Uchwalona 27 stycznia br. nowelizacja[1] przewiduje m.in. wdrożenie mechanizmu zaniechania poboru zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych znanego już z budzącego wiele kontrowersji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 stycznia 2022 r.  Czy ustawa ostatecznie zniweluje wątpliwości powstające u płatników rozliczających wynagrodzenia swoich pracowników?

Enodo
29.12.2021

Interpretacja ogólna MF: zwolnienie jest, ale nie wiadomo kto może z niego skorzystać

Minister Finansów potwierdził[1], że przewidziane w ustawie o CIT zwolnienie z opodatkowania dywidendy otrzymywanej przez spółki (tzw. parent-subsidiary) może być stosowane także do dywidend wypłacanych przez spółki jawne i komandytowe. Niestety nadal pozostają wątpliwości co do tego, w jaki sposób ustalić grono podatników uprawnionych do zwolnienia.

Enodo
23.11.2021

Onkoodpowiedzialni: listopad pod znakiem problemów zdrowotnych mężczyzn

Kolejna odsłona akcji #ONKOODPOWIEDZIALNI, którą dumnie wspieramy jako partnerzy tego przedsięwzięcia, poświęcona jest profilaktyce, diagnostyce i leczeniu raka gruczołu krokowego i raka jąder. 

Enodo
21.10.2021

Ceny transferowe a COVID-19: co dalej z APA?

W poprzednim artykule przedstawiliśmy Rekomendacje FCT w zakresie alokacji strat oraz kosztów nadzwyczajnych, a także traktowania wsparcia antykryzysowego. Kolejnym istotnym tematem, z którym muszą zmierzyć się polscy podatnicy, jest kwestia aktualności uprzednich porozumień cenowych (APA) w czasach pandemii COVID-19. W niniejszym artykule przedstawiamy główne wnioski dotyczące tego tematu wynikające z prac Forum Cen Transferowych, działającego przy Ministerstwie Finansów.

Enodo
24.09.2021

Kolejne zmiany w przepisach o cenach transferowych – projekt ustawy w Sejmie!

Polski Ład to wciąż gorący temat, również w obszarze cen transferowych! Ostatnio w dwóch artykułach na naszej stronie internetowej opisywaliśmy pozytywne i negatywne dla polskich podatników propozycje zmian w przepisach dotyczących cen transferowych. Artykuły te były oparte o projekt zmian w przepisach o cenach transferowych, który trafiły do prekonsultacji. Dzisiaj wiemy już jak wygląd projekt przepisów, który trafił do Sejmu.

Enodo
27.05.2021

Webinarium: VAT a kary umowne i odszkodowania w branży budowlanej

Serdecznie zapraszamy na bezpłatne szkolenie poświęcone tematyce opodatkowania VAT-em kar umownych i odszkodowań w branży budowlanej. Z naszych obserwacji wynika, że zagadnienie to budzi wiele wątpliwości i praktycznych problemów, dlatego w trakcie spotkania omówimy nie tylko aspekty prawne, ale przede wszystkim skoncentrujemy się praktycznych przypadkach.

Enodo
04.05.2021

Komu opłaca się pozostanie w spółce komandytowej – cz. 2

Objęcie spółki komandytowej opodatkowaniem CIT spowodowało ożywiony ruch na rynku restrukturyzacji spółek komandytowych (o zmianach pisaliśmy w I cz. artykułu). Wielu wspólników z obawy przed podwójnym opodatkowaniem zysków wypracowanych przez spółkę, stara się zrestrukturyzować swoją działalność. Są jednak i tacy, dla których optymalnym rozwiązaniem może okazać się kontynuacja działalności w dotychczasowej formie.

Enodo
08.04.2021

Webinarium: STRATEGIA PODATKOWA 2021. Jak się przygotować?

Serdecznie zapraszamy na webinarium poświęcone sporządzaniu i publikowaniu informacji o realizowanej strategii podatkowej. Przepisy, które weszły w życie 1 stycznia br. nałożyły na dużych podatników obowiązek raportowania, i to już za ubiegły, tj. 2020 rok.

Enodo
25.02.2021

Ceny transferowe, cz. 2 – rozliczenia za 2021 r.

W poprzednim artykule wskazaliśmy na co zwrócić uwagę w kontekście rozliczeń z podmiotami powiązanymi, dotyczących ubiegłego roku. W tej części przybliżamy najważniejsze zmiany w przepisach z zakresu cen transferowych, które weszły w życie w styczniu 2021 r.

Enodo
03.11.2020

Konfiskata prewencyjna: udowodnij własną „niewinność”

Jak wynika z pierwszej części artykułu o konfiskacie prewencyjnej, planowane rozwiązanie z jednej strony wpisuje się w pewien trend zmian w przepisach karnych i karno-skarbowych, stanowiąc niejako domknięcie systemu konfiskaty. Z drugiej strony, ten nowy instrument mający  przeciwdziałać ukrywaniu majątku pochodzącego z przestępstwa, może zawierać rozwiązania, które będą trudne do pogodzenia z podstawowymi zasadami praworządności oraz standardami ochrony podstawowych praw i wolności konstytucyjnych jednostki.

Enodo
23.10.2020

SLIM VAT: nowe zasady ujmowania faktur korygujących

Jednym z rozwiązań upraszczających rozliczenia VAT w projekcie SLIM VAT[1] jest zmiana zasad ujmowania faktur korygujących zmniejszających oraz wprowadzenie do ustawy zasad ujmowania korekt zwiększających.

Enodo