OECD opublikowało długo oczekiwane wytyczne dotyczące pracy zdalnej wykonywanej z innego państwa (aktualizacja Komentarza do art. 5 MK OECD, 2025). To ważna zmiana, bo po raz pierwszy tak precyzyjnie określono, kiedy praca wykonywana z domu lub innego miejsca za granicą może tworzyć stały zakład (permanent establishment).
I choć Komentarz OECD nie jest formalnym źródłem prawa, to w praktyce sądy i organy podatkowe opierają się na nim w swojej praktyce. Dlatego te wytyczne z pewnością nie pozostaną bez echa w praktyce interpretacyjnej państw członkowskich – w tym w Polsce.
Dlaczego to ważne dla firm współpracujących z konsultantami z Polski?
Nowe zasady oznaczają, że zagraniczne przedsiębiorstwa muszą zwrócić uwagę na trzy kluczowe elementy:
1. Próg 50% czasu pracy z Polski
Jeżeli dana osoba wykonuje pracę z Polski przez co najmniej połowę czasu, konieczna jest ocena, czy jej miejsce zamieszkania nie staje się miejscem prowadzenia działalności zagranicznego przedsiębiorstwa.
2. Charakter usług świadczonych w Polsce
OECD wyraźnie podkreśla znaczenie rozróżnienia rodzaju wykonywanych usług.
Kluczowe będzie ustalenie, czy zadania realizowane w Polsce mają charakter:
– przygotowawczy lub pomocniczy — co co do zasady ogranicza ryzyko powstania zakładu, czy
– są istotnym, centralnym elementem działalności firmy — co może prowadzić do uznania istnienia zakładu.
3. „Komercyjny powód” obecności w Polsce
Zakład może powstać, jeśli firma czerpie biznesowe korzyści z lokalnej obecności osoby pracującej z Polski (np. obsługa klientów, rozwój rynku, prowadzenie projektów wymagających lokalnego udziału).
Co to oznacza dla firm?
➡️ Konieczna analiza umów z polskimi kontrahentami
Dotyczy to relacji pracowniczych, B2B, cywilnoprawnych (pracy/usług świadczonych przez polskie podmioty na rzecz zagranicznych spółek).
W praktyce trzeba sprawdzić co faktycznie robi dana osoba, a nie tylko to, co wynika z umowy.
➡️ Warto przygotować tzw. „defence file”
Czyli zestaw dokumentów pokazujących zakres czynności wykonywanych w Polsce, ich charakter, brak komercyjnego powodu obecności w Polsce, uzasadnienie biznesowe.
To podstawa do obrony w razie kontroli.
➡️ Analiza powinna obejmować również okresy wcześniejsze
Ponieważ Komentarz OECD to nie prawo a wskazówki interpretacyjne, organy i sądy mogą stosować je retroaktywnie.
W efekcie fiskus może oceniać również czynności wykonywane w Polsce w latach poprzednich, nawet zanim opublikowano nowe wytyczne.
Co to oznacza w praktyce?
➡️ Zagraniczne firmy korzystające z pracy specjalistów z Polski powinny przeprowadzić przegląd ryzyka powstania zakładu.
➡️ Kluczowe będzie ustalenie charakteru usług i przesłanek biznesowych pracy z Polski.
➡️ Wytyczne OECD z pewnością będą wpływać na kierunek interpretacji i kontroli podatkowych w najbliższym czasie.
⏳ To dobry moment, by sprawdzić, czy model współpracy jest bezpieczny — zanim zrobi to fiskus.
Jeśli potrzebujesz profesjonalnego wsparcia zapraszamy do kontaktu ze specjalistami z Enodo Advisors.
Wojciech Ostapowicz, doradca podatkowy, radca prawny, Senior Manager w ENODO Advisors.
Kinga Rabęda, radca prawny, Senior Associate w ENODO Advisors.
Jakub Rzepka, doradca podatkowy, Consultant w ENODO Advisors.